Weblog

Niets leuker dan een doodverklaring. Nietzsche verklaarde God dood, astronoom Kees de Jager deed hetzelfde met de zon en nu lijkt het de beurt aan de mainstream popmuziek. Gijsbert Kamer, poprecensent voor de Volkskrant, weet het zeker: de invloed van popmuziek – en meer in het algemeen popcultuur – is sterk tanende. En wel omdat de technologische vooruitgang ons in staat stelt om een microcultuur te creëren, toegespitst op onze eigen (muzikale) wensen en voorkeuren.

Kamer haalt in zijn stuk een interview met Douglas Coupland aan, waarin de Amerikaanse auteur stelt dat 'mega-trends' als disco, die het hele culturele veld besloegen, niet langer kunnen bestaan. De consument is tegenwoordig immers prima in staat om zelf te bepalen welke boeken hij leest en naar welke muziek hij luistert.

Wat dat betekent voor de popmuziek? Volgens Kamer zorgt deze ontwikkeling ervoor dat het ons ontbreekt aan 'echte nieuwe sterren'. Artiesten van het kaliber Prince en Madonna zijn voorgoed verleden tijd en dat betreurt hij. Kamer kan het zelfs niet nalaten te zeggen dat hij 'eigenlijk' wacht op artiesten in de orde Justin Timberlake, artiesten 'die wereldwijd indruk maken'. Een vraag die voor de hand ligt is of we dat überhaupt moeten willen, maar allereerst moeten we ons afvragen waarom we ons druk zouden maken om een onomkeerbaar proces. Dat technologische vooruitgang – en dan met name de schijnbaar onuitputtelijke groeimarkt die 'internet' heet – leidt tot versplintering van het culturele leven, is een voldongen feit. Waarom zou je je er dan druk om maken?

Wat zich in het stuk van Kamer in feite openbaart is een generatiekloof. De (pop)muziekluisteraar van nu heeft zeker behoefte aan 'echte nieuwe sterren', maar dan wel twintig tegelijk en als het even kan volgend jaar nog eens twintig. De kunst is om dat niet als een negatieve ontwikkeling te zien, maar je simpelweg te schikken naar de nieuwe situatie en er het beste van te maken. Klinkt triest en dat is het ook: sterren kunnen even gemakkelijk worden gebroken als gemaakt en de gemiddelde levensduur van een artiestenleven wordt steeds korter. Het confectiegehalte van de popmuziek zoals die op MTV en TMF te zien is, neemt ondertussen alleen maar toe, waardoor de kijkers steeds jonger worden en ouderen steeds vaker hun toevlucht zoeken bij de zogenaamde 'alternatieve' muziek.

Dat Kamer de mainstream popmuziek 'failliet' verklaard, valt te begrijpen. Als we het wat wereldsterren betreft met Lady GaGa en Rihanna moeten doen... Gelukkig heeft het ook zo zijn voordelen. Wie zijn vizier als gevolg van de vervlakking in het poplandschap meer op de alternatieve hoek richt, krijgt namelijk geen hapklare brokken geserveerd. Hij/zij moet zélf op onderzoek uit en heeft daar dankzij het internet ook de middelen toe. De muzieksmaak wordt zo persoonlijker dan hij ooit was, omdat de muziekliefhebber in staat is om zijn eigen canon op te stellen en die binnen een mum van tijd ook weer om te gooien. In plaats van om te zien naar vervlogen tijden, mogen we best wel wat meer van die luxe genieten.

Tom Springveld

Comments